Tomaszów Mazowiecki - Spała

Opis trasy

Trasa rowerowa z Tomaszowa Mazowieckiego do Spały to prawdziwa perełka dla miłośników dwóch kółek, którzy cenią sobie łatwe, a zarazem niezwykle malownicze przejażdżki. Licząca 11,54 km długości i pozbawiona przewyższeń droga prowadzi przez samo serce Spalskiego Parku Krajobrazowego, oferując niezapomniane wrażenia zarówno początkującym, jak i zaawansowanym cyklistom. To szlak o średnim stopniu trudności, ale w tym przypadku „średni” odnosi się głównie do konieczności zachowania uwagi na kilku odcinkach, a nie do wysiłku fizycznego. Cała trasa wiedzie bowiem po płaskim terenie, co czyni ją idealną opcją na rodzinny wypad, rekreacyjną przejażdżkę czy trening kondycyjny bez ekstremalnych podjazdów.

Startując z centrum Tomaszowa Mazowieckiego, szybko opuszczamy miejski gwar i wjeżdżamy w zieloną otchłań Puszczy Pilickiej. Pierwsze kilometry wiodą wzdłuż rzeki Pilicy, która towarzyszy nam przez znaczną część podróży. To właśnie jej leniwy nurt i dzikie, porośnięte wikliną brzegi nadają trasie niepowtarzalnego charakteru. Po około 3 km docieramy do charakterystycznego punktu – Zapory w Tomaszowie, gdzie można zrobić krótki postój i podziwiać rozległy widok na rozlewisko. Woda przyciąga tu ptactwo wodne, więc warto mieć przy sobie lornetkę. Dalej szlak prowadzi przez urokliwe łąki i lasy łęgowe, gdzie wiosną zakwitają czosnek niedźwiedzi i zawilce, a latem powietrze wypełnia zapach mięty i macierzanki.

Po minięciu pierwszych pięciu kilometrów wjeżdżamy w gęsty, stary drzewostan sosnowo-dębowy. To tutaj trasa staje się najbardziej malownicza – ścieżka wije się między potężnymi dębami, których wiek szacuje się na ponad 200 lat. W tym fragmencie szczególnie warto zwrócić uwagę na Rezerwat Przyrody „Niebieskie Źródła”, który znajduje się nieco na uboczu, ale stanowi obowiązkowy punkt dla każdego turysty. Choć główna ścieżka nie prowadzi bezpośrednio przez rezerwat, łatwo do niego dojechać krótkim, bocznym odcinkiem. To właśnie tam, na powierzchni około 20 hektarów, biją źródła krasowe o intensywnie niebieskiej barwie, spowodowanej odbiciem światła od wapiennego dna. Widok ten zapiera dech w piersiach o każdej porze roku.

Kontynuując jazdę w kierunku Spały, wjeżdżamy w obszar słynnych spalskich alei, które są wizytówką tego regionu. Przez kolejne dwa kilometry towarzyszą nam wiekowe dęby, lipy i graby, tworzące naturalny tunel nad drogą. To miejsce, gdzie historia splata się z przyrodą – w XIX wieku tędy właśnie polowali carowie rosyjscy, a później prezydenci II Rzeczypospolitej. Na poboczach często spotkać można tablice edukacyjne opisujące lokalną florę i faunę. Warto zwolnić, by wsłuchać się w śpiew ptaków – szczególnie licznie występują tu wilgi, dzięcioły czarne i muchołówki żałobne. To także raj dla grzybiarzy, choć w sezonie jesiennym trzeba uważać na rowerzystów zbierających podgrzybki.

Około 8. kilometra trasa krzyżuje się z drogą wojewódzką nr 48, co wymaga szczególnej ostrożności. Na szczęście przejazd przez ruchliwą arterię jest dobrze oznakowany, a po drugiej stronie czeka nas już tylko przyjemna, leśna ścieżka. To tutaj zaczyna się ostatni, najpiękniejszy etap podróży. Las staje się coraz bardziej mieszany – pojawiają się brzozy, olsze i pojedyncze świerki. W runie leśnym, w cieniu drzew, można dostrzec paprocie, konwalie majowe oraz krzewy borówki czarnej. Przy odrobinie szczęścia natkniemy się na sarny lub dziki, które często przekraczają szlak w poszukiwaniu żeru. Pamiętajmy jednak, by nie płoszyć zwierząt – lepiej zatrzymać się i obserwować z daleka.

Wjeżdżając do Spały, od razu czuć niepowtarzalny klimat tej miejscowości. To nie tylko letnisko, ale przede wszystkim siedziba Prezydenta RP, co podkreślają eleganckie rezydencje i zadbane parki. Głównym punktem orientacyjnym jest Kościół pw. św. Marii Magdaleny – drewniana świątynia z początku XX wieku, która zachwyca architekturą i spokojem. Tuż obok znajduje się słynny „Dąb Prezydent” – pomnik przyrody o obwodzie pnia przekraczającym 6 metrów. To idealne miejsce na pamiątkowe zdjęcie i krótki odpoczynek przed powrotem. W sezonie letnim w Spale tętni życie – działają liczne kawiarenki, wypożyczalnie sprzętu wodnego i punkty gastronomiczne serwujące lokalne przysmaki, takie jak pstrąg z Pilicy czy domowe nalewki.

Kończąc trasę na spalskim rynku, warto rozważyć opcję powrotu tą samą drogą lub skorzystanie z pociągu relacji Spała – Tomaszów Mazowiecki, który kursuje kilka razy dziennie. Dla bardziej ambitnych polecam przedłużenie wycieczki o pętlę wokół Zbiornika Sulejowskiego – to dodatkowe 15 km, ale widoki na zalew i możliwość kąpieli w upalne dni są tego warte. Pamiętajcie, że szlak jest w pełni utwardzony (asfalt i drogi szutrowe), więc nadaje się zarówno na rowery szosowe, jak i górskie. Jedynym utrudnieniem mogą być korzenie drzew na leśnych odcinkach po deszczu – wtedy lepiej zachować czujność.

Podsumowując, trasa Tomaszów Mazowiecki – Spała to kwintesencja rowerowej przyjemności w sercu Polski. Łączy w sobie walory przyrodnicze, historyczne i rekreacyjne, a jej długość i profil sprawiają, że jest dostępna dla każdego, kto posiada podstawową kondycję. Zabierzcie ze sobą zapas wody, aparat fotograficzny i dobry humor – gwarantuję, że ten szlak na długo pozostanie w Waszej pamięci. A jeśli szukacie więcej inspiracji, polecam zapoznać się z innymi trasami w regionie, takimi jak pętla wokół Zalewu Czarneckiego czy szlak do Inowłodza. Do zobaczenia na szlaku!