Puszcza Przysuska - Szydłowiec - Iłża - Antoniów

Opis trasy

Puszcza Przysuska – Szydłowiec – Iłża – Antoniów to trasa rowerowa o długości 34,1 km, która wiedzie przez malownicze tereny południowo-wschodniego Mazowsza i północno-zachodniej części województwa świętokrzyskiego. Szlak o stopniu trudności Średnia jest idealny dla rowerzystów górskich i trekkingowych, którzy cenią sobie różnorodność krajobrazu – od gęstych lasów Puszczy Przysuskiej, przez historyczne miasta, aż po pagórkowate tereny w okolicy Iłży. Przewyższenie wynoszące 0 metrów sugeruje, że trasa jest płaska, jednak w rzeczywistości napotkamy na niej łagodne wzniesienia i spadki, które nadają jej charakteru. Całość wymaga dobrej kondycji fizycznej, ale nie jest wyczerpująca, co czyni ją dostępną dla średnio zaawansowanych rowerzystów. Pamiętaj, że trasa prowadzi głównie drogami szutrowymi, leśnymi duktami oraz asfaltowymi odcinkami lokalnymi, więc warto wyposażyć się w opony o uniwersalnym bieżniku.

Start szlaku znajduje się w sercu Puszczy Przysuskiej, jednego z największych kompleksów leśnych w regionie. To obszar o powierzchni ponad 70 000 hektarów, gdzie dominują sosny, dęby i brzozy, a w podszyciu królują jagody, borówki i paprocie. Ruszając na wschód, jedziesz przez gęsty las, który wczesnym rankiem spowity jest mgłą, a powietrze pachnie żywicą i wilgotnym mchem. Po około 5 km mijasz pierwsze charakterystyczne punkty – stary, drewniany mostek nad rzeczką Brzeźnicą oraz leśniczówkę z XIX wieku, która dziś pełni funkcję schroniska dla turystów. To idealne miejsce na krótki postój, by napić się wody i posłuchać śpiewu ptaków, takich jak drozdy, kukły czy dzięcioły czarne.

Kolejny etap prowadzi w kierunku Szydłowca, miasta o bogatej historii, które słynie z gotycko-renesansowego zamku. Po około 10 km od startu wjeżdżasz na asfaltową drogę, która wiedzie przez pola uprawne i łąki pełne dzikich kwiatów – latem można tu spotkać maki, chabry i rumianki. W Szydłowcu warto zatrzymać się przy rynku, gdzie znajduje się ratusz z XVI wieku oraz kościół farny św. Zygmunta. Zamek, położony na wzgórzu nad rzeką Korzeń, jest otwarty dla zwiedzających i oferuje panoramiczny widok na okolicę. To także świetne miejsce na uzupełnienie zapasów – w mieście znajdziesz sklepy spożywcze i punkty gastronomiczne. Pamiętaj, że w sezonie turystycznym mogą być tłumy, więc zaplanuj postój z wyprzedzeniem.

Opuszczając Szydłowiec, trasa skręca na południowy wschód i prowadzi przez rezerwat przyrody „Cis” – unikatowy obszar chroniony, gdzie rosną okazałe cisy, niektóre mające nawet 300 lat. To miejsce o wyjątkowym mikroklimacie, gdzie powietrze jest chłodniejsze i wilgotniejsze. Szlak wiedzie wąskimi ścieżkami między drzewami, a wokół słychać szum strumienia, który przecina rezerwat. Uważaj na korzenie i kamienie na drodze – to odcinek wymagający większej koncentracji, zwłaszcza po deszczu. W rezerwacie można spotkać sarny, dziki i rzadkie gatunki ptaków, takie jak bocian czarny czy żuraw. To idealne miejsce na zdjęcia przyrodnicze, ale pamiętaj, aby nie zbaczać z wyznaczonego szlaku.

Po opuszczeniu rezerwatu wjeżdżasz w okolice Iłży, miasta znanego z ruin zamku biskupów krakowskich i tradycji garncarskich. Odcinek ten ma około 8 km i prowadzi przez pagórkowaty teren, gdzie na przemian pojawiają się lasy liściaste i łąki. W Iłży koniecznie odwiedź wzgórze zamkowe, skąd roztacza się widok na dolinę rzeki Iłżanki. Miasto ma także urokliwy rynek z drewnianą zabudową i kościół św. Ducha z XIV wieku. To doskonałe miejsce na dłuższy odpoczynek – w lokalnych kawiarniach serwują tradycyjne ciasta, a w sklepach z pamiątkami można kupić ręcznie robioną ceramikę. Pamiętaj, że w Iłży odbywają się coroczne festyny garncarskie, które przyciągają tłumy – jeśli trafisz na nie, trasa może być bardziej zatłoczona.

Ostatni etap szlaku wiedzie z Iłży do Antoniowa, małej wsi położonej wśród pól i lasów. To odcinek o długości około 6 km, który jest najspokojniejszy i najmniej wymagający technicznie. Jedziesz głównie drogami gruntowymi, które wiją się przez pola uprawne – w zależności od pory roku możesz podziwiać złociste łany zbóż, zielone łąki lub ośnieżone przestrzenie. W Antoniowie szlak kończy się przy starym młynie wodnym, który został odrestaurowany i pełni funkcję agroturystyki. To świetne miejsce na nocleg lub zakończenie wyprawy przy ognisku. W okolicy znajduje się także kilka stawów hodowlanych, gdzie można spotkać czaple i kaczki. Pamiętaj, że w Antoniowie nie ma sklepów, więc wszystkie zapasy warto zrobić w Iłży.

Przyroda na szlaku jest niezwykle bogata i różnorodna. W Puszczy Przysuskiej dominują bory sosnowe z domieszką dębów i świerków, a w runie leśnym rosną borówki, jeżyny i grzyby – jesienią można tu znaleźć prawdziwki, podgrzybki i kurki. W rezerwacie „Cis” uwagę przykuwają potężne cisy, które są pod ścisłą ochroną. Na łąkach w okolicy Szydłowca i Iłży kwitną storczyki, a w lasach liściastych spotkasz łany konwalii i zawilców. Fauna reprezentowana jest przez sarny, dziki, lisy, a także rzadsze gatunki, jak borsuki czy kuny leśne. Ptaki to prawdziwy raj dla ornitologów – oprócz wymienionych wcześniej, można zobaczyć jastrzębie, myszołowy i dzięcioły zielone. Pamiętaj, że w okresie lęgowym (marzec–lipiec) należy zachować szczególną ostrożność i nie płoszyć zwierząt.

Porady dla turystów są kluczowe, aby w pełni cieszyć się trasą. Przede wszystkim zadbaj o odpowiednie przygotowanie techniczne roweru – sprawdź hamulce, opony i łańcuch, bo szutrowe odcinki mogą być wyboiste. Zabierz ze sobą zapas wody (minimum 1,5 litra na osobę) oraz jedzenie, bo punkty gastronomiczne są tylko w Szydłowcu i Iłży. Nawigacja jest niezbędna – choć szlak jest oznakowany, w lesie łatwo zgubić drogę, szczególnie przy rozgałęzieniach. Polecam aplikację mapową offline lub tradycyjną mapę papierową. Ubierz się warstwowo, bo w lesie temperatura może być niższa niż na otwartej przestrzeni, a wiatr na polach bywa porywisty. W sezonie letnim zabierz krem z filtrem i repelent na komary, a jesienią i wiosną – nieprzemakalną kurtkę. Pamiętaj, że trasa ma status Średnia, więc nie jest przeznaczona dla początkujących – wymaga podstawowej techniki jazdy po nierównym terenie. Na koniec, szanuj przyrodę i nie zostawiaj śmieci – to nasz wspólny obowiązek, by zachować te piękne miejsca dla przyszłych pokoleń.