Szlak ikon - Doliny Sanu

Opis trasy

Szlak ikon – Doliny Sanu to wyjątkowa trasa piesza o długości 22,89 km, prowadząca przez malownicze tereny Bieszczadów Zachodnich. Jest to szlak o charakterze kulturowo-przyrodniczym, łączący w sobie elementy dziedzictwa sakralnego i dzikiej, górskiej przyrody. Trasa oznaczona jest kolorem niebieskim i wiedzie głównie doliną Sanu, od miejscowości Lutowiska do Ustrzyk Górnych. Mimo braku znaczących przewyższeń, szlak wymaga dobrej kondycji ze względu na długość i zmienne warunki terenowe. Stopień trudności określam jako średni – nie ma tu stromych podejść, ale konieczne jest pokonanie kilku przeszkód wodnych oraz odcinków błotnistych, szczególnie po opadach.

Wędrówkę rozpoczynamy w Lutowiskach, gdzie znajduje się parking i tablica informacyjna. Pierwsze kilometry prowadzą przez rozległe łąki i pastwiska, z których roztacza się widok na pasmo Połoniny Wetlińskiej. Po około 3 km docieramy do Czarnej – niewielkiej osady, gdzie zachowały się drewniane domy i stara cerkiew. To właśnie tu zaczyna się główny motyw szlaku – ikony. W cerkwi w Czarnej znajduje się unikatowa kolekcja ikon z XVIII i XIX wieku, które są świadectwem wielokulturowości tych ziem. Ikony przedstawiają sceny biblijne i postacie świętych, a ich styl łączy wpływy bizantyjskie z lokalnym folklorem.

Kolejny etap to około 7 km wzdłuż brzegów Sanu. Rzeka meandruje, tworząc zakola i starorzecza, które są ostoją ptactwa wodnego. Można tu spotkać czaple siwe, bociany czarne, a przy odrobinie szczęścia – orlika krzykliwego. Szlak wiedzie przez lasy łęgowe, gdzie dominują olchy i wierzby, a w podszycie kwitną czosnek niedźwiedzi i śnieżyczki przebiśniegi. Wiosną powietrze wypełnia intensywny zapach czosnku, a latem kolorowe ważki i motyle urozmaicają wędrówkę. Warto zabrać lornetkę – obserwacja przyrody to jeden z największych atutów tej trasy.

Po około 12 km docieramy do Stuposian, gdzie znajduje się kolejna cerkiew – tym razem greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła. To perła architektury drewnianej, wpisana na listę UNESCO. Wewnątrz znajdują się przepiękne ikony z XVI wieku, w tym słynna „Ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem” zwana „Stuposiańską”. Cerkiew otoczona jest starym cmentarzem, na którym spoczywają dawni mieszkańcy tych ziem – Łemkowie, Bojkowie i Polacy. To miejsce emanuje spokojem i skłania do refleksji nad historią regionu.

Z Stuposian szlak skręca na południe, w kierunku Ustrzyk Górnych. Ten odcinek (ok. 10 km) wiedzie przez lasy bukowe i jodłowe, które jesienią zachwycają feerią barw – od złota po głęboką czerwień. Po drodze mijamy kilka polan, z których rozciągają się widoki na Połoninę Caryńską i Połoninę Wetlińską. To idealne miejsca na odpoczynek i posiłek. Warto zwrócić uwagę na ślady bytowania dzikich zwierząt – tropy jeleni, dzików, a nawet niedźwiedzi. Szlak jest tu dobrze oznakowany, ale w kilku miejscach przecina go potok – po deszczach trzeba zachować ostrożność.

Ostatnie kilometry prowadzą przez tereny podmokłe, porośnięte trzcinami i sitowiem. To ulubione miejsce żerowania żurawi i bocianów. W oddali słychać szum Sanu, który towarzyszy nam niemal przez całą trasę. W Ustrzykach Górnych kończy się nasza wędrówka – tutaj znajduje się duży parking, schronisko PTTK oraz punkty gastronomiczne. Warto zostać na noc, by następnego dnia wybrać się na Połoninę Wetlińską lub Caryńską – szlaki zaczynają się tuż obok.

Przyroda na szlaku jest wyjątkowo bogata. Oprócz ptaków, w lasach żyją rysie, wilki, a nad Sanem wydry. Wśród roślinności na szczególną uwagę zasługują storczyki – kukułka plamista i podkolan biały, które kwitną w czerwcu. Warto też zwrócić uwagę na starodrzew – niektóre buki mają ponad 200 lat, a ich pnie porastają mchy i porosty, tworząc bajkowy krajobraz. Szlak jest częścią Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego, więc obowiązują tu zasady ochrony przyrody – nie wolno zbaczać z trasy ani zbierać roślin.

Praktyczne porady dla turystów: szlak najlepiej pokonać w ciągu jednego dnia, ale ze względu na długość (22,89 km) zalecam rozpoczęcie wędrówki o świcie (np. o 6:00). Obuwie powinno być wodoodporne – błoto i mokre odcinki są nieuniknione. Koniecznie zabierzcie zapas wody (min. 2 litry) i suchy prowiant – na trasie nie ma sklepów. W Stuposianach można uzupełnić zapasy w sezonie letnim. Mapy polecam papierowe (np. wydawnictwa Compass) – zasięg telefonów bywa ograniczony. Pamiętajcie o repelentach – komary i kleszcze są aktywne od maja do października. Szlak jest dostępny od wiosny do jesieni, ale zimą wymaga raków i kijków – wtedy jego trudność wzrasta do „trudny”.