Szalowa - Bacówka PTTK w Bartnem

Opis trasy

Wyruszając z malowniczej Szalowej, położonej u stóp Magury Małastowskiej, od razu czuć, że wkraczamy w prawdziwe serce Beskidu Niskiego. To trasa o średnim stopniu trudności, która nie wymaga ekstremalnej kondycji, ale ze względu na swoją długość (ponad 23 km) i urozmaicony profil terenu, stanowi wyzwanie dla piechurów. Szlak wiedzie głównie przez lasy i polany, z kilkoma podejściami i zejściami, które sumują się do przewyższenia około 0 metrów w pętli, ale w rzeczywistości pokonujemy około 600 metrów różnicy wzniesień w górę i w dół. To idealna propozycja dla osób, które chcą poczuć dzikość i autentyzm tego regionu, z dala od tłumów.

Początek trasy w Szalowej to sielski krajobraz beskidzkiej wsi, gdzie czas płynie wolniej. Kierujemy się na południe, w stronę lasów porastających stoki góry Jelenie (około 600 m n.p.m.). Pierwsze kilometry to łagodne podejście przez pola i łąki, z których roztaczają się widoki na pasma Magury Wątkowskiej i Ożennej. Po wejściu do lasu szlak staje się bardziej stromy, ale wynagradza to chłodny cień buków i jodeł. To właśnie tutaj, wśród starych drzew, można spotkać ślady dzikiej zwierzyny – saren, jeleni, a nawet rysi, które mają tu swoje ostoję.

Po około 4 km docieramy do przełęczy Pod Jeleniem, skąd rozpościera się panorama na Kotlinę Gorlicką i dalej na Beskid Sądecki. To doskonałe miejsce na krótki odpoczynek i uzupełnienie płynów. Stąd szlak opada nieco w dół, by po chwili znów piąć się w górę, tym razem w kierunku Góry Cergowej (716 m n.p.m.) – jednego z najwyższych wzniesień w okolicy. Wejście na Cergową wymaga nieco wysiłku, ale nagrodą są rozległe widoki na cały Beskid Niski, a przy dobrej pogodzie można dostrzec nawet Tatry.

Kolejnym charakterystycznym punktem jest Przełęcz Małastowska (ok. 580 m n.p.m.), gdzie szlak przecina asfaltową drogę. To ważny węzeł turystyczny, ale i miejsce, gdzie historia miesza się z przyrodą. W okolicy znajdują się pozostałości po dawnych wsiach łemkowskich, które po II wojnie światowej zostały wysiedlone. Kamienne fundamenty cerkwi i krzyże przydrożne przypominają o bogatej, wielokulturowej przeszłości tych ziem. Warto na chwilę przystanąć i wsłuchać się w ciszę, która opowiada historię dawnych mieszkańców.

Po minięciu przełęczy wkraczamy w rezerwat przyrody „Magura Małastowska”, który chroni unikalne zbiorowiska leśne i rzadkie gatunki ptaków, takie jak orlik krzykliwy czy puchacz. Szlak wiedzie tu grzbietem, a po obu stronach rozpościerają się gęste lasy bukowe, które jesienią mienią się złotem i czerwienią. To jeden z najpiękniejszych fragmentów trasy, idealny do fotografowania. Wiosną i latem runo leśne pokrywają kobierce zawilców, przylaszczek i konwalii, tworząc prawdziwą ucztę dla zmysłów.

Ostatnie 5 km to stopniowe zejście w kierunku Bacówki PTTK w Bartnem. Droga wiedzie przez malownicze polany, z których roztaczają się widoki na dolinę potoku Bartnianka. Bacówka, położona na wysokości około 520 m n.p.m., to prawdziwa oaza spokoju. To drewniany, tradycyjny budynek, który oferuje noclegi i pyszną, domową kuchnię regionalną. Można tu spróbować kwaśnicy, pierogów z jagodami czy pieczonego pstrąga. To doskonałe miejsce na zakończenie wędrówki – przy ognisku, wśród gwaru rozmów innych turystów.

Podczas całej trasy należy pamiętać o odpowiednim przygotowaniu. Konieczne są wygodne buty trekkingowe z dobrą podeszwą – na wielu odcinkach szlak jest kamienisty lub błotnisty, zwłaszcza po deszczu. W plecaku powinna znaleźć się zapas wody (min. 1,5 litra na osobę), prowiant, kurtka przeciwdeszczowa oraz mapa (szlak jest oznakowany, ale w gęstym lesie łatwo zboczyć z trasy). Telefon komórkowy warto mieć naładowany, ale zasięg bywa ograniczony. Trasa jest bezpieczna, ale wymaga rozwagi – szczególnie na stromych odcinkach przy mokrej nawierzchni.

Podsumowując, szlak z Szalowej do Bacówki PTTK w Bartnem to kwintesencja beskidzkiego trekkingu – dzika przyroda, historyczne akcenty i satysfakcja z pokonania długiej, acz niezwykle urozmaiconej trasy. To wędrówka, która pozwala oderwać się od codzienności i zanurzyć w ciszy lasów, gdzie jedynym dźwiękiem jest szum wiatru w koronach drzew i śpiew ptaków. Polecam tę trasę każdemu, kto szuka autentycznych doświadczeń w polskich górach – zarówno doświadczonym piechurom, jak i ambitnym amatorom, którzy chcą sprawdzić swoje siły w Beskidzie Niskim.